Spot alım satım, bir emrin yerine getirilmesiyle eş zamanlı olarak kripto varlıkların el değiştirilip takas edildiği işlem türüdür.
Spot ticaretin temel özellikleri:
- yalnızca kullanıcının kendi bakiyesi kullanılır
- varlık, emir gerçekleştirildikten sonra bakiyeye eklenir
- ticaret, emir defteri üzerinden gerçekleşir
- kullanıcılar farklı emir türleri verebilir
Diğer işlem yöntemlerinden farklı olarak, spot işlemlerde kaldıraç (leverage) bulunmamaktadır.
Bu makale, aşağıdaki durumlar için size yardımcı olacaktır:
- spot ticaretin ne olduğunu anlamak istiyorsanız
- kripto varlıklarını al-sat yapmayı planlıyorsanız
- spot piyasasının temel terimlerini öğrenmek istiyorsanız
- işlem ücretleri veya emir türleri hakkında bilgi arıyorsanız
- ticaret terminalinin nasıl çalıştığını anlamak istiyorsanız
Spot İşlemler Nasıl Çalışır?
Spot piyasa işlemleri, işlem çiftleri aracılığıyla gerçekleştirilir. Her bir çiftte, bir varlık alınıp satılırken, diğeri ödeme aracı olarak kullanılır.
Kullanıcılar alım veya satım emirleri verir. Emirler, sistemin alıcılarla satıcıları otomatik olarak eşleştirdiği emir defteri aracılığıyla gerçekleştirilir.
Emir gerçekleştirildikten sonra:
- Satın alınan varlık, bakiyenize eklenir
- Ödeme tutarı bakiyenizden düşülür
Spot Ticarete Nasıl Başlanır?
Ticarete başlamak için:
- Bir WhiteBIT TR hesabı oluşturun ve oturum açın.
- KYC doğrulamasını geçin.
- Para yatırın.
- Paralarınızın işlem yapmak için kullanılabilir durumda olduğundan emin olun.
Para yatırma işlemi tamamlandıktan sonra, fonlar Ana Bakiye’ye aktarılır.
Spot ticarete başlamak için, fonları Alım Satım Bakiyesi’ne aktarın.
Lütfen dikkat: Para yatırdığınızda, bu tutar ağ tarafından tam olarak onaylanmadan önce anlık işlemlerde kullanılabilir hale gelebilir. “Bekleyen Para Yatırma İşlemleri için İşlem Kullanılabilirliği” özelliği sayesinde, işlem onayları alındığında fonlar Ana Bakiyeye aktarılır ve işlemlerde kullanılabilir veya İşlem Bakiyesine aktarılabilir; buna karşın, para çekme işlemleri, para çekme onayları alınana kadar kullanılamaz.
Makaleden daha fazla bilgi edinebilirsiniz: Bekleyen yatırımlar için işlem kullanılabilirliği
Temel Terimler
İşlem Çifti
Bir işlem çifti, birbirine karşı işlem gören iki varlıktan oluşur.
Bir işlem çifti şunları içerir:
- Stok varlığı — alınıp satılan varlık.
- Para varlığı — temel varlığın bedelini ödemek için kullanılan varlık.
BTC/USDT çiftinde bir örnek:
- BTC, stok varlığıdır
- USDT, Para varlığıdır.
Yapıcı ve Alıcı
Spot işlemlerde kullanıcılar, “Yapıcı” veya “Alıcı” olarak hareket edebilirler.
- Yapıcı — emir defterine yeni bir emir giren kullanıcı. Bu emir hemen gerçekleştirilmez ve piyasaya likidite katar.
-
Alıcı — emir defterinde bulunan mevcut bir emri gerçekleştiren kullanıcı.
Emir Defteri
Emir defteri, tüm aktif alım ve satım emirlerini gösterir.
Bu, yatırımcıların şunları yapmasına yardımcı olur:
- arz ve talebe bakabilmek
- piyasa likiditesini değerlendirmek
- piyasa koşullarını analiz etmek
Spread
Spread, aşağıdakiler arasındaki farktır:
- en iyi alış fiyatı
- en iyi satış fiyatı
Spread’in düşük olması genellikle likiditenin daha yüksek olduğunu gösterir.
Spot İşlem Örneği
Bir kullanıcı, USDT kullanarak Bitcoin satın almak istiyor.
İşlem çifti: BTC/USDT
BTC fiyatı: 70,000 USDT
Kullanıcı, 0.1 BTC satın almak için bir sipariş verir.
Siparişin yerine getirilmesinden sonra:
- 0.1 BTC kullanıcının bakiyesine yansıtılır
- bakiyeden yaklaşık 7.000 USDT düşülür (artı işlem ücreti)
Spot İşlem Komisyonları
Standart komisyonlar:
- Piyasa Yapıcı: 0,23%
- Piyasa Alıcı: 0,15%
Güncel işlem ücretlerine ilgili bağlantıdan ulaşabilirsiniz: https://whitebit-tr.com/trading-data/trading-fees
Bazı işlem çiftlerinde işlem komisyonlarının farklılık gösterebileceğini lütfen unutmayın.
Komisyon Bedelleri Ne Zaman Tahsil Edilir?
Komisyonlar yalnızca bir emir gerçekleştirildiğinde tahsil edilir.
Aşağıdaki durumlarda komisyonlar tahsil edilmez:
- bir emir oluşturulduğunda
- bir emir iptal edildiğinde
Komisyon Ödemelerinde Hangi Varlık Kullanılır?
Komisyon, alım satım işlem türüne göre değişir.
- Satın Al — Komisyon, satın aldığınız temel varlık (Stok) cinsinden tahsil edilir.
- Sat — Komisyon, satıştan aldığınız varlık (Para Varlığı) cinsinden tahsil edilir.
Hesap Koşulları ve İndirimler
Alım Satım komisyonları, VIP programı gibi hesap koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Alım Satım işlemleri, para yatırma ve para çekme ücretleri hakkında daha fazla bilgi edinin:
https://help.whitebit-tr.com/hc/tr/articles/25847747120285
Alım Satım Terminali
Spot işlemleri, Alım Satım terminalinde gerçekleştirilir.
Bu arayüzde kullanıcılar şunları yapabilir:
- piyasayı analiz etmek
- emir defterini görüntülemek
- işlemleri takip etmek
- emir vermek
Alım Satım Terminali'nin Başlıca Bölümleri
İşlem Çifti Seçimi
Alım Satım terminalinde şunları yapabilirsiniz:
- bir işlem çifti seçebilir
- bir işlem çiftini Favorilere ekleyebilirsiniz.
Grafik
Bu grafik, kullanıcıların fiyat hareketlerini analiz etmelerine olanak tanır.
İki farklı grafik türü mevcuttur:
- temel grafik
- TradingView grafiği
Emir Defteri ve Son İşlemler
Emir defteri, mevcut alım ve satım emirlerini gösterir.
“İşlem Geçmişi” bölümünde şunlar gösterilir:
- işlem fiyatı
- işlem hacmi
- işlem tarihi
“Bilgi” kısmında şunlar gösterilir:
- yapıcı ve alıcı komisyonları
- minimum emir büyüklüğü
- minimum artış büyüklüğü
- ping (sunucu yanıt gecikmesi)
Emir Oluşturma Formu
Emir defterinin altında emir oluşturmaya yarayan bir form bulunmaktadır.
Burada kullanıcılar:
- bir emir türü seçebilir
- fiyat belirleyebilir
- işlem tutarını girebilir.
Alım Satım terminali hakkında daha fazla bilgi edinin:
https://help.whitebit-tr.com/hc/tr/articles/26495300220573
Emir Türleri
Spot işlemlerinde, çeşitli emir türleri desteklenmektedir:
- Piyasa
- Limit
- Gelişmiş Limit
- Stop Piyasa
- Stop Limit
- Multi Limit
Emirleri Takip Etme veya İptal Etme
Bir işlem emri hemen gerçekleştirilmezse, şu şekilde bulunabilir:
- grafiğin altındaki “Aktif emirler” sekmesinde
- on the Activities page
Gerçekleştirilen siparişler iptal edilemez.
Etkin bir emir iptal edildiğinde, emir için ayrılan fonlar “Alım Satım Bakiyesine” geri aktarılır.
İşlem Geçmişi
İşlem geçmişi aşağıdaki yöntemlerle bulunabilir:
- işlem sayfasındaki İşlem Geçmişi sekmesinde
- Geçmiş → Alım Satım → Emirler
Ayrıntılı emir türleri kılavuzu için ilgili bağlantıya tıklayabilirsiniz: https://help.whitebit-tr.com/hc/tr/articles/16413866730781
Fiyat Aralığı Sınırlaması (Fiyat Bandı)
Fiyat aralığı, bir emrin fiyatının son piyasa fiyatından ne kadar sapabileceğini kontrol eden bir sistem kısıtlamasıdır.
Bu durum, Spot İşlemlerdeki Alım/Satım limit emirleri için geçerlidir. Normal piyasa emirleri bundan etkilenmez.
Tipik aralık: Son fiyatın ±%10’u (işlem çiftine göre değişiklik gösterebilir). Bu aralığın dışındaki emirler şu hata mesajıyla reddedilir:
“Fiyat, …’dan küçük veya ona eşit olmalıdır.”
Bu düzenleme, fiyatlandırma hatalarının önlenmesine yardımcı olur, emir defterini düzenli tutar ve piyasa manipülasyonuna karşı koruma sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Spot işlemlerde kaldıraç kullanılır mı?
- Hayır. Spot işlemlerde yalnızca kullanıcının kendi varlıkları kullanılır.
Varlık ne zaman bakiyeye yansıtılır?
- Emirin gerçekleştirilmesinden hemen sonra.
Gerçekleştirilen bir emir iptal edilebilir mi?
- Hayır. Gerçekleştirilen siparişler iptal edilemez.
Emir geçmişini nereden görebilirim?
- İşlem sayfasındaki “İşlem Geçmişi” sekmesinde veya “Geçmiş” bölümünde.
İlgili Makaleler
Alım satım hakkında daha fazla bilgi edinmek için ilgili bağlantıları inceleyebilirsiniz:
- Borsamızdaki emir türleri ve özellikleri
- Alım Satım Terminali (web versiyonu)
- Alım Satım Terminali Nedir? (uygulama versiyonu)
- WhiteBIT TR'de Komisyonlar